Euro ‘92-Θεία Δίκη?

Το Euro του 1992 φιλοξενήθηκε στην υπέροχη Σουηδία και η οργανωτική του και οικονομική επιτυχία ήταν εξασφαλισμένη: η χώρα είχε τεράστια ποδοσφαιρική παράδοση, καταπληκτικά γήπεδα, άρτια οργάνωση και φυσικά αυτόν τον εκπληκτικό θετικισμό που κάνει τους Σουηδούς τόσο συμπαθείς. Πολλά είχαν αλλάξει από το Ευρωπαϊκό του 1988. Κοσμογονικές αλλαγές:

Η Γερμανία είχε ενωθεί, κατέβαινε πρώτη φορά ενωμένη μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Η Σοβιετική Ένωση είχε διαλυθεί και κατέβασε ένα τερατούργημα-ομάδα μίας χρήσης, την Κοινοπολιτεία.

Και η Γιουγκοσλαβία που έπρεπε κανονικά να δώσει το παρόν ήταν σε εμφύλιο και την θέση της πήρε η Δανία. Και όχι μόνο την θέση της βεβαίως-βεβαίως.

Δύο όμιλοι των 4 ομάδων, οι δύο πρώτοι του κάθε ομίλου μπαίνανε ημιτελικά. Σούπερ έκπληξη ήταν η απουσία της τριταθλήτριας κόσμου Ιταλίας του Αντζέλιο Βιτσίνι.

1^ος όμιλος: Δανία, Αγγλία, Σουηδία, Γαλλία—Φαβόρες η Αγγλία και η Γαλλία.

2^ος όμιλος: Γερμανία, Ολλανδία, Σκωτία, Κοινοπολιτεία—Φαβόρες η Γερμανία και η Ολλανδία.

Μια ομάδα που έκανε εντύπωση ήταν η οικοδέσποινα Σουηδία. Ήταν μια σπουδαία φουρνιά παικτών που θα έφτανε στο απώγειό της στο Μουντιάλ της Αμερικής το ’94. Με ηγέτες τον σπουδαίο ξανθομπούμπουρα μέσο Τόμας Μπρολίν, τον Γιόνας Τερν (Μπενφίκα) και τον Άντερς Λιμπάρ (Άρσεναλ), τον μέγα τερματοφύλακα Τόμας Ραβέλι, αλλά και τους φερέλπεις παικταράδες Γιοακίμ Μπιόρκλουντ και Πάτρικ Άντερσον στην άμυνα, τον μέσο Στέφαν Σβαρτς της Μπενφίκα, τον επιθετικό Μαρτίν Νταλίν (Μένχενγκλάντμπαχ) οι Σουηδοί και πολύ καλή μπάλα παίξανε, και Αγγλία, Γαλλία από τον όμιλο βγάλανε και περισσότερη τύχη αν είχανε θα ήταν στον τελικό.

Ξεκίνησαν με ισοπαλία 1-1 με την Γαλλία (ισοφάρισε ο Ζαν-Πιέρ Παπέν για τους φραντσέζους το γκολ του Γιαν Έρικσον), κέρδισαν στο σκανδιναβικό ντέρμπι τους Δανούς με 1-0 (το γκολ ο Μπρολίν) και στο τελευταίο αποφασιστικό ματς του ομίλου πέταξαν έξω τους Άγγλους με 2-1 με γκολ των Μπρολίν και Γιαν Έρικσον, παρά το γεγονός ότι βρέθηκαν πίσω στο σκορ στο 4^ο λεπτό.

Το ίδιο βράδυ, 17 Ιουνίου οι έτεροι Σκανδιναβοί πέταξαν έξω τους Γάλλους νικώντας τους με 2-1. Οι Γάλλοι (με τον Μισέλ Πλατινί προπονητή) με το γκολ του Παπέν στο 60’ που ισοφάρισε περνάγανε, αλλά ο Έλστροπ τους έριξε από τον Πύργο του Άιφελ, αφού κανείς δεν περίμενε η Δανία, της οποίας οι παίκτες είχαν μαζευτεί από τις παραλίες για να αντικαταστήσουν την Γιουγκοσλαβία, να αφήσει έξω ολόκληρες Αγγλία και Γαλλία. Οι Γάλλοι γύρναγαν ντροπιασμένοι στο Παρίσι, αποτυγχάνωντας οικτρά να διασκεδάσουν τις όποιες εντυπώσεις είχε δημιουργήσει ο αποκλεισμός τους από το Italia ’90 δύο χρόνια πριν.

Από την άλλη οι Δανοί του Ρίτσαρντ Μέλερ Νίλσεν, με Σμάιχελ στα γκολπόστ, Σίβεμπεκ, Κεντ Νίλσεν, Κιμ Κριστόφτε Λαρς Όλσεν στην άμυνα, Βίλφορτ, Χένρικ Λάρσεν, Γιόνι Γιένσεν, Χένρικ Άντερσεν στο κέντρο, τον μέγα Μπρίαν Λάουντρουπ και τον Φλέμινγκ Πάουλσεν μπροστά είχαν κάνει ήδη την υπέρβασή τους περνώντας στα ημιτελικά. Τους είχαν καλέσει το τελευταίο δεκαήμερο του Μάη, να αντικαταστήσουν την Γιουγκοσλαβία και έφτασαν απροετοίμαστοι και όπως-όπως στην Σουηδία.

Η Ολλανδία, το δεύτερο τεράστιο φαβορί του τουρνουά και πρωταθλήτρια Ευρώπης, έπεσε μαζί με την παγκόσμια πρωταθλήτρια και πρώτο φαβορί Γερμανία στον ίδιο όμιλο. Επειδή γούσταρα απίστευτα Γκούλιτ- Φαν Μπάστεν- Ράικαρντ ήμουν με την Ολλανδία, λόγω της Μίλαν. Δεν είχαν φυσικά μόνο αυτούς. Είχαν επιπλέον Φαν Μπρόκελεν τέρμα, Φαν Τίχελεν (μου σηκώνεται η τρίχα λέμε…) τον «πολύ» Ρόναλντ Κούμαν στην άμυνα, τον Βίτσχε και τον Άαρον Βίντερ στο κέντρο, το νέο φιντανάκι Μπέργκαμπ μπροστά. Οι Ολλανδοί είχαν πλακωθεί μεταξύ τους για πολλοστή φορά, και λίγο καιρό πριν το τουρνουά, ο Τάις Λίμπρεχτς έδωσε την θέση του στον σεβάσμιο Ρίνους Μίχελς για να κάτσει όλη η ομάδα σπαθί. Η έχθρα μου προς της Γερμανία που είχε στον πάγκο της τον «λίγο» Μπέρτι Φογκτς, πήγαζε βέβαια από το γεγονός ότι οι τρεις από τους καλύτερους παίχτες τους, ο Ματέους, ο Κλίνσμαν και ο Μπρέμε έπαιζαν στην Ίντερ. Η Γερμανία, ενωμένη πια για πρώτη φορά σε μεγάλη διοργάνωση από το Παγκόσμιο Κύπελλο του 1938, ερχόταν Παγκόσμια Πρωταθλήτρια, έχοντας εκτός από την κούπα του Μουντιάλ και την φήμη της ομάδας-μηχανής. Και είχαν εκτός από Ματέους, Κλίνσμαν και Μπρέμε, Μπούχβαλντ και Κόλερ (τεράστιος) στην άμυνα, Ματία Ζάμερ Αντρέα Μέλερ, Στέφαν Έφφενμπεργκ νέα φουρνιά στο κέντρο μαζί με τον κοντό Τόμας Χέσλερ, τον εκπληκτικό Ρούντι Φέλερ παρέα με τον Καρλ Χάιντς Ρίντλε στην επίθεση… Από τους ανατολικούς πήραν τρεις, τον Ντολ, τον Τομ και τον μοναδικό βασικό, τον Ματίας Ζάμερ.

Στο πρώτο ματς οι Σκωτσέζοι (Γκάρι Μακ Άλιστερ, Κόλιν Χέντρι, Μπόιντ, Μακ Λάρεν. Ντιούρι, Γκάλαχερ, κτλ. ) έβγαλαν την ψυχή των Ολλανδών. Ένα γκολ του Μπέργκαμπ 15 λεπτά πριν το τέλος έδωσε την δύσκολη νίκη στους Ολλανδούς. Στην συνέχεια και με την Γερμανία να κερδίζει επίσης δύσκολα τους Σκωτσέζους με 2-0 έφεραν 0-0 με την Κοινοπολιτεία παίζοντας κάπως καλύτερα.

Αλλά, ευτυχώς για μένα στο ματς με το Αλεμάνια οι Ολλανδοί έπιασαν δαιμονισμένη απόδοση. Για μένα αλλά και για εκατομμύρια Ιταλούς ήταν το Μίλαν-Ίντερ σε έκδοση εθνικών ομάδων. Και το 2-1 των Γερμανών στον Β’ Γύρο του Μουντιάλ του ’90, στο Μιλάνο μάλιστα, πολύ μας είχε πονέσει. Αν και ο Φαν Μπάστεν σε όλο το Ευρωπαϊκό ήταν περιέργως χώμα η δουλειά έγινε. 1-0 με τον Ράικαρντ μόλις στο 3’. Η εκτέλεση φάουλ του Βίτσχε στο 14’ πήρε ένα απίστευτο εξωτερικό φάλτσο και πέρασε την μπάλα από την μοναδική τρύπα που άνοιξε στο γερμανικό τείχος…2-0! Έγινε ακριβώς ότι έπρεπε για να μπει η μπάλα στα δίχτυα. Ήταν σίγουρα ένα τυχερό γκολ έστω κι αν ο Ρομπ Βίτσχε δεν είναι καθόλου τυχαίος στις στημένες φάσεις. Το αποδείκνυε συνεχώς για πολλά χρόνια. Πολύ υποτιμημένος παίχτης. Τυχερή όμως δεν ήταν η νίκη της Ολλανδίας με 3-1. Ο Κλίνσμαν μείωσε στο 54΄πριν τους αποτελειώσει ο Μπέργκαμπ στο 72’ Οι Ολλανδοί πραγματικά στο πρώτο ημίχρονο κάνανε παπάδες. Πάντως ήταν το μόνο παιχνίδι που η αρμάδα του Γκούλιτ έπιασε τόσο καλή απόδοση. Η απόδοσή τους πάντως ήταν εκπληκτική στο τελευταίο ματς πριν τους ημιτελικούς, και αυτό τους έβαλε στην τετράδα από την θέση του φαβορί.

Η Κοινοπολιτεία ήταν απίστευτη ομάδα με την έννοια ότι ήταν ομάδα μίας χρήσης, θα διαλυόταν μετά το Euro, οπότε και με τί κίνητρο να παίξουνε. Σκεφτείτε πάντως ότι οι παγκόσμιοι πρωταθλητές γερμανοί την ισοφάρισαν αφού χρειάστηκε μια απίστευτη εκτέλεση φάουλ του πολύ κοντού- και πολύ παίχταρου επίσης Τόμας Χέσλερ. Είχανε τον Ντμίτρι Χάριν στο τέρμα, τρεις σπουδαίους αμυντικούς, τους Ονόπκο, Κουζνέτσοφ και τον Τσερνίσοφ, ένα φοβερό κέντρο με Σαλίμοφ, Μιχαϊλιτσένκο, Ντομπροβόλσκι (παιχταράς) και Καντσέλσκις (από τις καλύτερες κοφτές τρίπλες στον κόσμο) και μπροστά Γιουράν και Κολιβάνοφ!

Εκτός από τελειωμένη ψυχολογία λόγω γεγονότων είχαν αποσύρει και τον σοβιετικό εθνικό ύμνο που τόσο φόβο είχε σπείρει στην δυτική φαντασία, αλλά και τόσα δικαιώματα είχε δώσει στους δυτικούς εργαζόμενους, και τον είχαν αντικαταστήσει με κάτι από κλασσική μουσική, το οποίο δεν το θυμάμαι καθόλου. Ενδεικτικό της ψυχολογίας τους πάντως είναι ότι απέσπασαν ισοπαλίες από Γερμανία και Ολλανδία και διασύρθηκαν από τους Σκωτσέζους με 3-0! Αν κερδίζανε σε εκείνο το ματς, θα αφήνανε έξω τους Γερμανούς. Αντίθετα, συνετρίβησαν από τα αδιάφορα –αλλά τίμια- παιδιά από τα highlands με 3-0! Άβυσσος η ψυχή των Σοβιετικών!

Μ’ αυτά και μ’ αυτά, πέρασαν τα δύο φαβορί.

Στον πρώτο ημιτελικό της 21^ης Ιουνίου στην Σόλνα, οι οικοδεσπότες Σουηδοί υποτάχτηκαν στην γερμανική αποφασιστικότητα. Καθαρά. Ο Χέσλερ έκανε το 0-1 στο 11’, ο Ρίντλε το 0-2 στο 59’, ο Μπρολίν μείωσε με πέναλτι στο 65’, πριν ο Ρίντλε βάλει το δεύτερο προσωπικό του και τρίτο γερμανικό για να σκοτώσει τα σουηδικά όνειρα στο 88’. Ο Άντερσον έκλεισε το σκορ στο τελευταίο λεπτό, κλείνωντας και ένα εξαιρετικό τουρνουά για τους οικοδεσπότες. Η Γερμανία, που περίμενε την επόμενη μέρα τους Ολλανδούς να περάσουν στον τελικό, είχε χάσει πολύ από το ατσάλι και την δίψα της ομάδας του Italia ’90, όταν πήγαν στην Ιταλία και μοιάζοντας με μηχανές νίκης πήραν το Παγκόσμιο Κύπελλο. Η ομάδα φαινόταν κουρασμένη και κυρίως κορεσμένη. Οι παιχταράδες της βεβαίως τότε ήταν πρώτης γραμμής όχι όπως σήμερα-έτσι ακόμα και με μέτρια εμφάνιση πήγαινε τελικό…Σούπερ φανέλα η National Mannschaft.

Την επόμενη μέρα στο Γκέτεμποργκ είχαμε Ολλανδία-Δανία. Για τους Ολλανδούς τα είπαμε… Έπαιξαν ένα ματς με την Γερμανία και αυτό ήτανε. Και στον ημιτελικό συνέχισαν από κει που έμειναν στα ματς με Κοινοπολιτεία και Σκωτία: ήταν σχετικά νωθροί και έστω κι αν η τύχη ήταν μαζί τους, με την απόδοση που είχαν έκαναν τους Δανούς να το πιστέψουν. Σκόραραν στο τελευταίο πεντάλεπτο με τον Ράικαρντ ισοφαρίζοντας σε 2-2 χωρίς να το αξίζουν. Στην παράταση αποφάσισαν να παίξουν μπάλα, αλλά η τύχη δεν ήταν μαζί τους. Το παιχνίδι πήγε στα πέναλτι και η ψυχολογία όπως συνήθως συμβαίνει σε τέτοιες περιπτώσεις με το αουτσάιντερ. Ο Φαν Μπάστεν, ο τελευταίος παίκτης που περίμεναν οι Ολλανδοί να χάσει πέναλτι, ήταν ο μοιραίος. Ο Μάρκο πάνω στον κολοφώνα της δόξας του έκανε μία τραγική διοργάνωση. Δεν τον πήγε καθόλου. Ένα καθαρό γκολ έβαλε, εναντίον της Κοινοπολιτείας και αυτό του το ακύρωσαν! Η Δανία όμως είχε παίξει μεγάλη μπάλα και το άξιζε 100% να βρίσκεται στον τελικό παρά τα ζόρια που τράβηξε στην παράταση. Ο Henrik Larsen έβαλε προς γενική κατάπληξη τους Δανούς μπροστά στο 5’, ο Μπέργκαμπ ισοφάρισε στο 14’, αλλά πάλι ο Λάρσεν έκανε το 2-1 στο 33’. Οι Ολλανδοί ισοφάρισαν στο 86’ με τον Ράικαρντ, αλλά στα πέναλτι, είπαμε και πριν ότι ο καλύτερος επιθετικός της 20ετίας Μάρκο Φαν Μπάστεν ήταν ο μοιραίος χάνοντας το 2^ο πέναλτι στελνοντάς το χλιαρά δεξιά, πάνω στον Σμάιχελ. Οι Δανοί, με πλήρη άγνοια κινδύνου και χωρίς κανένα άγχος τα έβαλαν όλα…και έτσι από το πουθενά βρέθηκαν στον τελικό.

Όντας με τους Ολλανδούς, είχα στενοχωρηθεί πάρα πολύ εκείνο το βράδυ για τον αποκλεισμό…12 χρονών παιδάκι, δεν είχα καταλάβει ότι μία από τις μεγαλύτερες μαγείες του αθλητισμού είναι ο Δαβίδ να κερδίζει τον Γολιάθ…και κυρίως ότι αυτό στην υπόλοιπη κοινωνία απαντάται πολύ λιγότερο απ’ ότι στον αθλητισμό και ιδιαίτερα στο ποδόσφαιρο…

Στον μεγάλο τελικό της 26^ης Ιουνίου στο Ούλεβι του Γκέτεμποργκ, η γκραν φαβόρα και Παγκόσμια Πρωταθλήτρια –αλλά με μετριότατη σε όλο το τουρνουά απόδοση- Γερμανία αντιμετώπιζε την ενθουσιώδη Δανία, της οποίας οι φανατικοί οπαδοί «ρόλιγκαν» έδιναν στις εξέδρες τα δικά τους πάρτι, δημιουργώντας φανταστικές ατμόσφαιρες. Οι Δανοί βλέπετε, δεν βλέπουν το ποδόσφαιρο ως προέκταση του πουλιού τους, και αντί για χούλιγκαν είχαν τους συμπαθείς σε όλη την υφήλιο «ρόλιγκαν».

Και το βράδυ εκείνο ίσως να ήταν και το μοναδικό που ο Θεός ήταν Γιουγκοσλάβος! Οι Δανοί έπιασαν από το λαιμό τους Γερμανούς, τους καθάρισαν 2-0, απόλυτα δίκαια, απόλυτα άνετα, στρωτά, καθαρά και χωρίς αμφισβήτηση. Οι Δανοί προηγήθηκαν στην πρώτη τους μεγάλη φάση στο 18’ με ξερό σουτ του Γιένσεν. Ο Σμάιχελ υποχρεώθηκε σε δύο εκπληκτικές επεμβάσεις σε σουτ του Κλίνσμαν και το ημίχρονο έληξε με τους ρολιγκαν να πανυγηρίζουν.

Οι Δανοί ξεκίνησαν το δεύτερο μέρος με ευκαιρία στην αντεπίθεση, αλλά το πραγματικά απίστευτο διώξιμο το έκανε ο Κεντ Νίλσεν πάνω στην γραμμή με γυριστό ψαλίδι, σε γερμανική σέντρα-σουτ! Ο Σμάιχελ απογειώθηκε για να διώξει κεφαλιά του Κλίνσμαν, κερδίζοντάς τον για τρίτη φορά. Είπαμε όμως. Ο Θεός εκείνο το βράδυ ήταν Γιουγκοσλάβος. Και οι Δανοί έκαναν το 2-0, όταν ο Βίλφορτ με υπέροχη προσπάθεια στο 78’ απέφυγε δύο Γερμανούς αμυντικούς, στέλνοντας την μπάλα αρχικά στο δοκάρι και στην συνέχεια στα δίχτυα του Μπόντο Ίλγκερ. 2-0 με 12 λεπτά να απομένουν, οι Δανοί είχαν κάνει την μεγαλύτερη έκπληξη όλων των εποχών στα ευρωπαϊκά πρωταθλήματα και πιθανόν (μέχρι το 2004) την μεγαλύτερη έκπληξη στην ιστορία του αθλήματος σε επίπεδο εθνικών ομάδων.

Ο αρχηγός Λαρς Όλσεν σήκωσε το Κύπελλο σε πείσμα αυτών που πίστευαν ότι το σύγχρονο ποδόσφαιρο δεν εμφανίζει τις εκπλήξεις του παρελθόντος, σε πείσμα αυτών που πίστευαν ότι το σύγχρονο ποδόσφαιρο είναι μόνο τακτικές, προετοιμασία και προπονήσεις.

Αυτοί που σκέφτονται καθαρά ποδοσφαιρικά θυμήθηκαν ότι παρόμοιο ξεπάτωμα είχαν κάνει οι Δανοί στην Δυτική Γερμανία στο Παγκόσμιο του ’86.

Αυτοί που σκέφτονται πολιτικά όμως, θυμήθηκαν ότι οι Γερμανοί ενωμένοι πια από το 1989, κατάφερναν με την βοήθεια του Βατικανού να κάνουν μπουρδέλο την Γιουγκοσλαβία που είχε προκριθεί, αλλά ήταν σε εμφύλιο (εκείνες τις μέρες και για τα επόμενα χρόνια) και έτσι η Ουέφα την απέκλεισε…Και κάλεσε την δεύτερη του προκριματικού ομίλου και γεμάτη ενθουσιασμό, τέτοιο που δεν ξαναείδα ποτέ από ομάδα σε επίπεδο εθνικής- Δανία. Λέτε να ήταν η Θεία Δίκη?

Οι εντεκάδες του τελικού του Γκέτεμποργκ:

ΔΑΝΙΑ: Peter Schmeichel, John Sivebæk (66’ Claus Christiansen), Kent Nielsen, Lars Olsen, Kim Christofte, John Faxe Jensen, Flemming Povlsen, Brian Laudrup, Torben Piechnik, Henrik Larsen,Kim Vilfort

ΓΕΡΜΑΝΙΑ: Bodo Illgner, Stefan Reuter, Andreas Brehme, Jürgen Kohler, Guido Buchwald, Thomas Hässler, Karlheinz Riedle, Thomas Helmer, Matthias Sammer (46’ Thomas Doll), Stefan Effenberg (80’ Andreas Thom), Jürgen Klinsmann