Το ποδόσφαιρο στο Τρίτο Ράιχ

Με κάποια αρθράκια για την ιστορία του αθλήματος, θα περάσουμε το καλοκαιράκι (αφού προβλέπεται να το βγάλουμε στο Adina). Ξεκινάμε με μια μίνι-έρευνα που είχα κάνει για το ποδόσφαιρο στην εποχή του Τρίτου Ράιχ.

Δεν είναι περίεργο που οι περισσότεροι γερμανικοί σύλλογοι αψηφούν παντελώς την περίοδο του Τρίτου Ράιχ. Οι ομάδες αναφέρουν τα πρωταθλήματα, τους μεγάλους παίκτες και τα στατιστικά τους παραβλέποντας οτιδήποτε έχει να κάνει με την πολιτική προέκταση του αθλήματος εκείνη την εποχή. Και δεν είναι περίεργο επειδή κάτι παρόμοιο συμβαίνει σε όλους τους τομείς της γερμανικής κοινωνίας εδώ και δεκαετίες.

Πριν την επιβολή του Ναζισμού στην Γερμανία η διοίκηση του αθλήματος είχε ήδη διασπαστεί λόγω πολιτικών διαφορών στην επίσημη DBF, και την αριστερή-σοσιαλιστική ATSB οι οποίες διοργάνωναν η κάθε μία το δικό της πρωτάθλημα. Παρά τις επιτυχίες της ATSB, της οποίας όλες οι αγωνιστικές υποχρεώσεις είχαν πολύ έντονο πολιτικό χρώμα, η πλειοψηφία των Γερμανών εργατών, ακολουθούσε τις παραδοσιακά μεγάλες ομάδες όπως η Σάλκε και η Φορτούνα του Ντίσσελντορφ, οι οποίες άνηκαν στην DBF. Η ATSB ακολουθούσε την λογική του ερασιτεχνισμού…π.χ. τα ονόματα των σκόρερ δεν αναφέρονταν (κάτι τέτοιο έγινε αργότερα στην Ανατολική Γερμανία). Επιπλέον δεν είχε τα χρήματα και την στήριξη που είχε η DBF, ενώ πολλοί ποδοσφαιριστές δεν γινόταν μέλη της, επειδή απαιτούνταν, εκτός από ποδοσφαιρική δράση και αντίστοιχη πολιτική. Με τον ερχομό των 30s και την μεγάλη κόντρα ανάμεσα στο KPD (Κομμουνιστικό Κόμμα) και το SPD (Σοσιαλιστικό Κόμμα), η ATSB διασπάστηκε, με τους Κομμουνιστές να δημιουργούν την KG (Kampfgemeinschaft für Rote Sporteinheit).

Δείτε μια λίστα των τελικών των πρωταθλητών του Γερμανικού Πρωταθλήματος Εργατών:

1920 TSV Fürth - SC Süden Forst 3:0

1921 VfL SO Leipzig/Stötteritz - Nordiska Berlin 3:0

1922 VfL SO Leipzig/Stötteritz - SV 06 Kassel 4:1

1923 VfL SO Leipzig/Stötteritz - Alemannia Berlin 1:0

1924 Dresdner SV 1910 - Stern Breslau 6:1

1925 Dresdner SV 1910 - SV Stralau Berlin 7:0

1926 Dresdner SV 1910 - SC Süden Forst 4:1

1927 Dresdner SV 1910 - Nürnberg/West 4:1

1928 Adler Berlin - Frankfurt/Westend 5:4

1929 Lorbeer 06 Hamburg - FT Döbern 5:4

1930 TSV Nürnberg/Ost - Bahrenfelder SV 6:1

1931 (ATSB) Lorbeer 06 Hamburg - SV Pegau 4:2

(KG) Dresdner SV 1910 - Sparta 11 Berlin 3:2

1932 (ATSB) TSV Nürnberg/Ost - Cottbus 93 4:1

(KG) Dresdner SV 1910 - Sparta 11 Berlin 3:2

Οι πρωταθλήτριες αυτές δεν μετράνε τώρα στα κιτάπια της Ομοσπονδίας. Αν ψάξετε για τους πρωταθλητές εκείνων των περιόδων, θα βρείτε ονόματα της DFB και μόνο. Μπάγερν, Νυρεμβέργη, Αμβούργο κτλ.

Σε αυτά τα πλαίσια έρχονται οι Ναζί να καταλάβουν την εξουσία και μαζί φυσικά και το ποδόσφαιρο. Τα Εργατικά Πρωταθλήματα φυσικά δεν τα ξαναείδε όυτε τα ξανάκουσε ποτέ κανείς. Το ποδόσφαιρο στην «αρειανοποιημένη» κοινωνία των Ναζί υπέστη άμεσες επιπτώσεις από το Τρίτο Ράιχ. Το καθεστώς απέκλεισε από το άθλημα χιλιάδες αθλητές (υπολογίζονται σε 700.000 σε όλα τα σπορ) που ήταν για διάφορους λόγους μη αρεστοί. Επιπλέον στα μέσα του 1935, απαγόρευσε πολλούς ποδοσφαιρικούς συλλόγους που ήταν συνδεδεμένοι με την καθολική Εκκλησία της Γερμανίας και οι οποίοι δεν θεωρούταν προσηλωμένοι στις «σωστές θρησκευτικές αξίες».

Η επέκταση της επέμβασης του καθεστώτος στο άθλημα εξαπλωνόταν σε όλα τα επίπεδα: σταδιακά για να γραφτεί κάποιος μέλος στην Γερμανική Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία (Deutscher Fußballbund-DFB) έπρεπε να έχει απαραίτητα μαζί του συστάσεις από δύο τουλάχιστον «μη-μαρξιστές» πολίτες. Οι Εβραίοι απαγορεύτηκαν να παίζουν σε οποιοδήποτε επίπεδο σε γερμανικές ομάδες.

Όταν μάλιστα υπεβλήθη η σχετική απαγόρευση, οι περισσότεροι σύλλογοι απέβαλαν τους Εβραίους ποδοσφαιριστές τους, με ιδιαίτερο ζήλο. Εξαίρεση απετέλεσε η Alemannia Aachen, της

οποίας τα μέλη μάλιστα κάποια στιγμή απαίτησαν από τις αρχές την ελευθέρωση ενός φυλακισμένου Εβραίου μέλους της ομάδας. Οι Εβραίοι σύμφωνα με νέο νόμο, θα μπορούσαν να φτιάξουν δικούς τους ποδοσφαιρικούς συλλόγους.

Η απόφαση αυτή –περίεργη αν σκεφτεί κανείς τους διωγμούς στους οποίους πρόβαινε το καθεστώς εναντίον τους- είχε την εξήγησή της: ο Χίτλερ, δεν ήθελε να δυσφημίσει το όνομα του Ράιχ λίγο πριν τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Βερολίνου, αλλά και στις –απαραίτητες για την οικονομία- Η.Π.Α. με το μεγάλο εβραϊκό λόμπι. Οι εβραϊκοί σύλλογοι οποιουδήποτε είδους, άρα και οι ποδοσφαιρικοί, απαγορεύτηκαν το 1938, μετά την «Νύχτα των Κρυστάλλων».

Οι Ναζί είχαν στην διάθεσή τους περίπου 170 συλλόγους ικανούς να συμμετάσχουν σε πρωταθλήματα επαγγελματικού επιπέδου. Το 1933 ήταν πάνω από 600. Παρόλα αυτά, όπως και η πλειοψηφία των Γερμανών πολιτών, έτσι και η Γερμανική Ομοσπονδία αλλά και τα περισσότερα μέλη της (οι ομάδες δηλαδή) συντάχτηκαν κάτω από το Ράιχ.

Το καθεστώς οργάνωσε το πρωτάθλημα της Μπουντεσλίγκα καλύτερα από τις προηγούμενες κυβερνήσεις, ονομάζοντάς το Gauliga, έδωσε κίνητρα στον κόσμο να παρακολουθεί τους αγώνες (όπως κάθε ακροδεξιό καθεστώς), και χώρισε σε 16 περιφέρειες τις ομάδες, οι οποίες έγιναν 17 μετά το Anssluss με την Αυστρία. Αργότερα θα προστεθούν και νέες περιφέρειες, η Αλσατία-Λωραίνη, το Λουξεμβούργο και κάποιες περιοχές της κατεχόμενης Πολωνίας. Οι πρωταθλητές των περιφερειών έπαιζαν μεταξύ τους εώς ότου προκύψει το ζευγάρι των τελικών, σύστημα που διατηρήθηκε μέχρι την ίδρυση της Bundesliga το 1963.

Είναι χαρακτηριστικό, ότι η Αυστρία που πήρε την ονομασία “Ostmark” ήταν πιο εξελιγμένη ποδοσφαιρικά από την Γερμανία, και όταν έγινε η προσάρτησή της το 1938, θεωρούταν από τις καλύτερες ποδοσφαιρικές σχολές του κόσμου. Πολλοί Αυστριακοί αστέρες αρνήθηκαν προς τιμήν τους να υπηρετήσουν το νέο καθεστώς, ενώ άλλοι που έπαιξαν στην Εθνική Γερμανίας το έκαναν παθητικά, με αποτέλεσμα οι Ναζί να μην μπορούν να έχουν την Εθνική που ονειρευόταν.

Στον τομέα των συλλόγων τώρα, η Σάλκε ήταν η ομάδα που πρωταγωνίστησε στα 11 χρόνια του πρωταθλήματος των Ναζί, της Gauliga. Πήρε τα πρωταθλήματα του ’34, του ’35, του ’37, του ’39, του ’40 και του ’42. Η ομάδα μετετράπη σε «πρότυπο της Νέας Γερμανίας» παρά το γεγονός, ότι η οπαδική της βάση έρεπε προς τα αριστερά, ενώ η ίδια θεωρούταν κλαμπ του εργατικού κόσμου, όπως σχεδόν όλες οι ομάδες της βιομηχανοποιημένης ζώνης του Ρουρ. Το 1941 τον τίτλο κέρδισε η αυστριακή Ραπίντ, η ομάδα της «εργατιάς» της Βιέννης. Πέραν τούτων, η Νυρεμβέργη πήρε το πρωτάθλημα του ’36, το Ανόβερο του ’38 και η Dresdner SC τα δύο τελευταία, το ’43 και το ’44.

Οι Ναζί ξέροντας ότι το πρωτάθλημα ποδοσφαίρου τονώνει την αυτοπεποίθηση του κόσμου, προσπάθησαν με νύχια και με δόντια να κρατήσουν το πρωτάθλημα ζωντανό, ακόμα και όταν από τα μέσα του 1943, άρχισαν να επιβάλλονται περιορισμοί στα ταξίδια εντός της χώρας εξαιτίας της έλλειψης καυσίμων. Αγώνες διεξάγοταν μόνο μεταξύ ομάδων που απείχαν μέχρι και 50 χλμ. η μία από την άλλη. Η στρατός, και ειδικά η γερμανική αεροπορία, η Luftwaffe και τα SS ήλεγχαν αρκετούς συλλόγους σε διάφορες περιφέρειες.

Όσο όμως το Ράιχ άρχισε να χάνει σε όλα τα μέτωπα, το ενδιαφέρον για το ποδοσφαιρικό πρωτάθλημα, αντί να μειώνεται αυξανόταν! Ήταν πια η μοναδική εναλλακτική για μεγάλο μέρος του πληθυσμού.

Όταν μάλιστα η Ομοσπονδία ανακήρυξε άρον-άρον πρωταθλήτρια του 1943-44 την VfR Mannheim, μεγάλες διαδηλώσεις (!!!) έλαβαν χώρα από τους οπαδούς των άλλων συλλόγων. Τελικά το πρωτάθλημα συνεχίστηκε: η Dresdner SC με ηγέτη τον –παίκτη τότε-Helmut Schön (ναι ναι, τον γνωστό ομοσπονδιακό της Δυτικής Γερμανίας από το 1964 ως το Μουντιάλ της Αργεντινής το ‘7 κέρδισε στον τελικό την Luftwaffen SV Hamburg με 4-0 και κατέκτησε τον τίτλο!!!

Η Luftwaffen-SV Hamburg θεωρείται η πιο επιτυχημένη ομάδα στρατιωτικών αφού έφτασε μέχρι τον τελικό του πρωταθλήματος. Άλλες καλές ομάδες απαρτιζόμενες από μέλη του χιτλερικού στρατού ήταν οι SG SS Straßburg, Mölders Krakau και Heeres-SV Groß Born. Μια άλλη πολύ διάσημη ομάδα του στρατού ήταν ο «Κυνηγός των Κόκκινων» Rote Jäger, στην οποία έπαιζε και ο Fritz Walter, μετέπειτα αρχηγός της Δυτικής Γερμανίας στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1954!

Ευτυχώς και για το ποδόσφαιρο, οι ιστορίες αυτές τελειώνουν με την κατάκτηση της χώρας από τους Συμμάχους. Οι οποίοι διαλύουν όλες τις ομάδες αλλά επιτρέπουν (πολύ σύντομα) την επανίδρυση συλλόγων αυστηρά αθλητικών που δεν θα έχουν καμία σχέση με την πολιτική. Και το ποδόσφαιρο και ιδιαιτέρως η Εθνική Δυτικής Γερμανίας θα μετατραπεί για την χώρα σε έναν από τους μεγαλύτερους εκφραστές-πρεσβευτές της οικονομικής προόδου της χώρας τα μεταπολεμικά χρόνια.